Ҳуқуқбузарлик бўйича статистика (2022-йил)

Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги маълумотларига кўра, 2022 йилнинг январь-декабрь ойларида республика бўйича рўйхатга олинган жиноятларнинг умумий сони 105 215 тани ташкил этиб, ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 5,3 % га камайди. Ушбу даврдаги жиноятлар сони 10 минг кишига нисбатан 29,2 тага етди.

Охирги беш йил давомида қайд этилган жиноятлар сони 2,1 баробарга ошгани қайд этилди. Демак, агар 2018 йилда жиноятлар 49011 тани ташкил этган бўлса, 2022 йилнинг шу даврида бу кўрсаткич 105215 тага етди.

Шу билан бирга, 2021 йилда ўсиш кузатилди. 2021 йилга нисбатан ўзгаришлар таҳлили шуни кўрсатдики, 2022 йилда жиноятчиликнинг камайиши 5867 тани ташкил этди.

2022 йилда ҳудудлар бўйича энг кўп жиноятлар Тошкент шаҳрида (22791 та), Фарғона (15182 та), Тошкент (12259 та) ва Андижон (7231 та) вилоятларида, энг ками эса – Сирдарё (3405 та), Хоразм (2905 та) ва Жиззах (2865 та) вилоятларида қайд этилган.

Ўтган йилнинг мос даврига нисбатан жиноятлар сони Тошкент шаҳрида (2752 та), Фарғона (4721 та), Бухоро (92 та) вилоятларида камайган бўлса, мазкур жиноятлар Тошкент (302 та), Андижон (301 та) ва Сирдарё (267 та) вилоятларида кўпайган.

Рўйхатга олинган жиноятларнинг аксарияти иқтисодиёт соҳасидаги жиноятлар – 45,2%, жамоат хавфсизлиги ва жамоат тартибига қарши жиноятлар иккинчи ўринда – 22,6%, шу билан бир қаторда ҳокимият, бошқарув ва жамоат бирлашмалари органларининг фаолияти тартибига қарши жиноятлар – 17,0%, шунингдек, шахсга қарши жиноятлар –14,7% ни ташкил этди. Тинчлик ва хавфсизликка қарши жиноятлар – 0,4%, экология соҳасидаги жиноятлар – 0,1% ни ташкил этди.

2022 йил якунига кўра иқтисодий жиноятлар ичида - 20591 та фирибгарлик (45,4%), - 15237 та ўғрилик (33,6%), - 5650 та ўзлаштириш ёки растрата йўли билан талон-тарож қилиш (12,5%), - 1214 та солиқ тўлашдан бўйин товлаш (2,7%), - 652 та талончилик (1,4%), - 261 та босқинчилик (0,6%), - 420 та қалбаки пул, акциз маркалари ёки қимматли қоғозлар ясаш, уларни ўтказиш (0,9%), - 364 та товламачилик (0,8%), - 858 та савдо ёки хизмат кўрсатиш қоидаларини бузиш (1,9%).

2022 йилда жиноят содир этган шахсларнинг умумий сони 90169 нафарни ташкил этди. Ҳуқуқбузарлик содир этган аёлларнинг улуши 12,7% ни ташкил этди.

Аниқланган ҳуқуқбузарлар орасида 72386 нафар шахс (80,3%) жиноий жавобгарликка тортилган. Уларнинг 3,5% ини вояга етмаганлар ташкил этди.

Энг кўп жиноят содир этган шахслар Тошкент шаҳрида (15355 нафар), кейин Фарғона (12898 нафар) ва Тошкент (10450 нафар) вилоятларида қайд этилган. Энг кам кўрсаткич Навоий (2984 киши), Сирдарё (2628 киши) ва Хоразм (2256 киши) вилоятларида қайд этилган.

Жиноят содир этган шахсларни ҳар 100 минг аҳолига нисбатан таҳлил қилганда республика пойтахти – 536,8 минг киши, Тошкент – 355,2 Фарғона – 331,0, Сирдарё – 299,1, Навоий – 288,6, Наманган – 174,8, Андижон – 142,2

ва Сурхондарё вилоятлари – 117,1 минг киши ҳисобида устунлик қилмоқда.

Жиноят содир этганларнинг ёши бўйича таҳлил қилиш шуни кўрсатдики, қайд этилган ҳуқуқбузарларнинг умумий сонида энг катта улушни 31 ёш ва ундан катта ёшдаги фуқаролар – 63,0% (56779 нафар)ни ташкил этди.

25-30 ёш – 19,4% (17550 киши), 18-24 ёшлилар орасида кичик нисбатлар – 14,1% (12728 киши), 13-17 ёшлилар – 3,5% (3112 киши)дан иборат.

Жиноят турлари бўйича 31 ёш ва ундан катта ёшдагилар орасида 19,0% асосан фирибгарлик, ўзлаштириш ёки растрата йўли билан талон-торож қилиш – 14,6%. 25-30 ёшли ҳуқуқбузарлар орасида фирибгарлик – 18,6%, ўғирлик – 12,4%, безорилик – 6,1% ни ташкил этган. 18-24 ёшлилар орасида энг кўп фирибгарлик 12,2%, ўғрилик 21,5% ни ташкил этди. 13-17 ёшлилар ўртасида энг кўп ўғрилик (50,8%) ва безорилик (9,1%) содир этилган.

Жиноят содир этган аёлларнинг умумий сони 11 460 нафарни ташкил этди. Жиноят содир этган аёллар сонини таҳлил қилиш, ҳудудларда энг юқори даражада Фарғонада – 1826, Тошкент вилоятларида – 1199 ва Тошкент шаҳрида – 1866 нафар қайд этилганлигини кўрсатди. Паст кўрсаткичлар Хоразм (273 нафар аёл) ва Сирдарё (246 аёл) ҳудудларида қайд этилган.

Шу билан бир қаторда, эркак жиноятчилар сони 78709 кишига етди. Эркак жиноятчиларнинг юқори даражаси Тошкент шаҳрида – 13489, Фарғонада – 11072 ва Тошкент вилоятида – 9251 нафарни ташкил этмоқда.

Вояга етмаганлар орасида аниқланган шахслар сони таҳлили шуни кўрсатдики, уларнинг сони 2021 йилнинг шу даврига нисбатан 517 кишига кўпайган, 678 нафари 13-15 ёш, 2434 нафари 16-17 ёшлилардир.

Ҳуқуқбузарлик содир этган вояга етмаганлар сони 3112 нафарни ташкил этиб, уларнинг умумий сонининг 3,5% ини ташкил этди. Таҳлиллар вилоятлар бўйича вояга етмаганлар ўртасида содир этилган жиноятларнинг

7,7% ини (158 нафар) қиз болалар томонидан содир этилганини кўрсатди.

Вояга етмаганлар энг кўп Фарғона (770 киши), Тошкент (345 киши) ва Наманган (292 киши) вилоятларида, Тошкент шаҳрида (510 киши) қайд этилган. Шу билан бирга, Сирдарё (81 нафар), Жиззах (55 нафар), Хоразм (50 нафар) ва Навоий (50 нафар) вилоятларида энг кам ҳуқуқбузарлик содир этган вояга етмаганлар қайд этилган.